DERSLERE YARDIMCI SİTE

Enzimler

     Canlı vücudunda kimyasal olayların yürütülmesi için enzimlere ihtiyaç vardır.Örneğin:kasların kasılması,görmenin sağlanması,sinirlerin çalışması,hücrede besin alış-verişinin yapılması gibi olaylar için mutlaka enzimlere ihtiyaç vardır.Eğer enzimler olmasaydı canlı vücudundaki kimyasal olaylar yapılamaz ve canlı ölür.Vücudumuzda yapılan her kimyasal olay için bir enzim vardır.enzimler olayların anahtarlarıdırlar.

     Çeşitli kimyasal olayları yavaşlatıp, hızlandırabilen kimyasal olaylardanentilenmeden çıkanprotein yapısındaki maddeler enzim olarak adlandırılır. 

Enzimlerin Özellikleri

1)Enzimler girdikleri olaylardan değişikliğe uğramadan çıkarlar.

2)Her olay için bir enzim vardır.

3)Enzimler çok hızlı çalışırlar.

4)Enzimler takım halinde çalışırlar.

5)Enzimler çift yönlü çalışırlar.(yani hem giderken heem gelirken)

6)Enzimler hem hücre içinde hem de dışarıda üretilebilir.

Enzimlerin Çalışmasına Etki Eden Faktörler

1)Sıcaklık

     Çok yüksek sıcaklıklarda enzimlerin yapısı bozulacağından kimyasal olayın hızı yavaşlar enzimlerin en iyi çalıştıkları sıcaklık aralığı 35 ile 37 derecedir.Düşük sıcaklıklardan etkilenmezler.

2)Enzim Miktarı

     Enzim miktarı arttıkça reaksiyon hızıda artar.

3)Madde Miktarı

     Madde miktarı arttıkça olayın hızıda artarsonra sabit kalır.

4)Su

     Su olmadan enzimler çalışamazlar.

5)pH Değeri

     Enzimlerin en iyi çalıştıkları pH 7'dir

6)Aktivatör Madde

     Enzimlerin hızını arttıran maddelerdir.

7)İnhibitör Madde

     Enzimlerin hızını yavaşlatan maddelerdir.

Enzimlerin Adlandırılması

1)Eğer enzimler pasif olarak çalışıyorlarsa etki ettikleri maddenin sonuna -jen eki alarak adlandırılırlar.

                    Tripsin---->Tripsinojen

                     Pepsin--->Pepsinojen

2)Enzimler aktif olarak çalışıyorlarsa etki ettikleri maddelerin sonuna -az eki alarak adlandırılır.

                     Maltaz 

                     Laktaz

          Çin Uygarlığı

• Çin dünyanın en uzun tarihine sahip devletlerindendir.Çin'de ilk uygarlık Çov(Chou) hanedanı tarafından kurulmuştur.
• Temelinde Türk, Moğol, Tunguz ve Tibetlilerin  etkisi vardır.
• Araba, Tunç ve çömlek yapımını Türklerden öğrenmişler, Türk askerlik sisteminden etkilenmişlerdir.
• Maden az olduğu için porselen sanatı oldukça ilerlemiştir.
• İpek ve ipek böcekçiliği alanında ilerlemişlerdir.
• M.Ö. 14. yüzyılda yazıyı kullanmaya başlamışlardır.
• M.Ö. 11. yüzyılda mürekkebi bulmuşlar ve yazılarını ipek üzerine yazmışlardır. M.Ö. 105 yılında kağıdı icat eden Çinliler , M.S. 650 yılında ise tahta baskı kalıpları ile ilk matbaayı kurmuşlardır.
• Barut ve pusula Çinliler tarafından icat edilmiştir.
• Tao, Lao-çe, Konfiçyüs ve Budizm en yaygın dinlerdir.
• Halk soylular ve köleler olmak üzere ikiye ayrılır.
• Budizm tapınakları ve Çin Seddi, Çin'e ait dünyaca ünlü eserlerdir.
• Asya kıtasının Paleolitik Döneme ait en eski insan fosilleri Çin'de bulunmuştur.
• Neolitik devirde tarıma dayalı bir kültür oluşmuştur.(M.Ö: 4000)
  

              Bölüm 1 Doğa ve İnsan Testi

1. Aşağılardakilerden hangisi coğrafyanın doğal sistemleer bölümünden biri değildir?     

      a)  Klimatoloji  b)  Hidrografya    c)  Jeomorfoloji  d)  Kartoğrafya  e)Nüfüs ve Yerleşme

2. Yüryüzünde ve yeraltında su kaynaklarını inceleyen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir?      

      a) Kartografya  b) Hidrografya  c) Biyocoğrafya  d) Klimatoloji  e) Jeformoloji

3. Coğrafya aşağıdakilerden hangisini incelemez?  

      a) Ülkemizin iklim şartlarını

      b) Ülkemizde yaşayan hayvanların gelişimini

      c) Ülkemizin yer şekillerini

      d) Atmosferin insanlara etkilerini

      e) Ülkemizde etkili olan iç ve dış etkileri

4. Dünya üzerinde deprem ve volkanik olaylar sonucunda oluşan yerşekilleri aşağıda verilen coğrafyanın hangi dalı tarafından incelenir?

      a) Joformoloji  b) Hidrografya  c) Kartografya  d) Klimatoloji  e) Biyocoğrafya

5. Aşağıdakilerden hangi coğrafyanın inceleme alanına girmez?

      a) Uzaydaki bütün cisimlerin oluşumunu ve özellikleri

      b) Taşkürenin oluşumu ve genel özellikleri

      c) Haritalardan faydalanma

      d) Akarsularının oluşumunu ve havza özelliklerini

      e) Nüfusun yeryüzündeki dağılışı

6. Meteorolojidenalınan verilercoğrafyanın hangi alt dalında kullanılır?

      a) Biiyocoğrafya  b) Klimatoloji  c) Jeomorfoloji  d) Kartoğrafya  e) Hidrografya

7. Ülkemize ait çeşitli coğrafi verilerin tespit edilerek rakamlarla ifade edilmesinde oğrafya aşağıda belirtilen hangi bilimden yararlanmış olur?

      a)Meteoroloji  b) İstatistik  c) Sosyoloji  d) Matematik  e) Jeoloji

8. Ülkemize ait çeşitli coğrafi verilerin tespit edilerek rakamlarla ifade edilmesinde coğrafya aşağıda verilen bilimlerden hangisinden yararlanır?

      a) Kimya  b) Fizik  c) Tarih  d) Ekonomi  e) Biyoloji

9. Aşağıdakilerden hangisi çevremizi oluşturan faktörlerden biri değildir?

      a) Hava  b) Su  c) Canlılar  d) Ekonomi  e) Toprak

10. Nüfusun artması, sanayileşmenin artması zamanla kirli olmayan su kaynaklarının olmamasına neden olacaktır.

     Dünya üzerinde kirli olmayan tatlı su kaynakları aşağıdaki verilen kıtaların hangisinde en fazladır?

       a)  Asya  b) Afrika  c) Antarktika  d) Avrupa  e) Güney Amerika

CEVAPLAR: 1. e 2. b 3. b 4. a 5. a 6. b 7. b 8. c 9. d 10. c

    GÖZLEM ve DENEY

        Doğa olayları hakkında, duyu organları veya ölçü araçları yardımı ile elde edilen gerçek bilgilere ''gözlem'';bu işi yapan kişiye de ''gözlemci'' denir.Gözlem ikiye ayrılır:

 1.Nitel Gözlem
       Ölçü araçları kullanılmadan ''NEDİR?'' sorusuna duyu organlarıyla cevap veren gözlem biçimidir.Gözlem, çalışmalarıgerçekleştiği ortama göre laboratuvar gözlemi ve doğal ortam gözlemi olmak üzere iki gruba ayrılır.Nitel gözlemde ölçme olmadığından sonuçlarsayısal olarak verilemez.Fakat yanılma payı yoktur.Sonuç kesin olmamaklaberaber herkesin algı yeteneği, refleksine; bazı görme kusuruna ve ölçme yeteneğine göre farklılıklar gösterebilir.Örneğin; şeker suda çözünür, kağıt yanar, ısıtılan su kaynar, biberin kimine göre acı kimine göre çok acı olması gibi.

 2.Nicel Gözlem

        Nesnel, herkesçe aynı olan, ölçmeye dayanarak yapılan ve sonucu rakamsal olarak belirtilen bilimsel gözlemdir.Yanılma payı yoktur, sonucu kesindir.Örneğin; ''Deniz seviyesinde, normal şartlarda so 100 santigrat derecede kaynar.'' , ''1 milimetre küp kanda 7000 tane akyuvar vardır.'' , ''1 gram su donarsa, 1 gram buz oluşur.'' yargılarınicel gözlemlerin sonuçlarından bazılarıdır.Nicel ve nitel gözlemler birbirlerinin karşıtı  değildir.Bilimsel araştırmalarda bilim adamı, sonuca ulaşmak için nitel ve nicel gözlem yapar.Bu gözlemler birbirini tamamlarlar.Fakat nicel gözlemler, ölçmeye dayandığı için nitel gözlemlere göre daha kesin bilgiler içerir.

      Fizikteki olayların açıklanmasında bazen nitel, bazen de nicel gözlem yapılması gerekir.Örneğin, aynı yönde aynı noktadan harekete başlayan iki otomobilden, hangisinin hızlı olduğunu söyleyebilmek için necel gözlem yapıp, hızlarını herhangi bir teknikle ölçmek gerekir.Bu da bize er iki gözlemin yerinin ve öneminin farklı olduğunu gösterir.Birinin diğerine herhangi bir üstünlüğü yoktur.

 Deney

      Bazı araç, alet ve maddelerin kullanılması ile, insanların  henüz bilmedikleri konu ve bilgileri keşfetmek, çeşitli yollardan kazanılan bilgilerin doğruluğunu açık olarak göstermek ve yaparak - yaşayarak öğrenmek içn yapılan bir öğrenme etkinliğidir.Fizikteki konuların daha iyi anlaşılması ve bilgilerin anlaşılması kalıcı olamsı için deney yaptırılmalıdır.Örneğin sıvıların ya da havanın kaldırma kuvvetini anlamak için bir çok formüle ihtiyaç vardır.Bu olay öğrenciye anlatılırken kaldırma kuvvetinin nelere bağlı olduğu  uzun uzadıya anlatılır ve formülize edilir.Oysa tüm bunların yerine cisim bie el kantarı ile havada, suda ve yağ içerisinde tarttığımızda öğrenci kaldırma kuvvetinin ne demek olduğunu daha iyi anlamış olur.Ayrıca gemi, vapur gibi araçlar; suyun kaldırma kuvvetinden yararlanarak hareket eder.